Process’leri Tarif Edip Thread'leri Anlatmak

Birçok kaynakta konu thread’lere getirilmeden önce Windows ile işletilen bilgisayarda aynı anda birden fazla programın çalıştırıldığından söz ediliyor. Hal bu ki konu Windows ve çalıştırılan uygulamalar olduğunda, thread yerine process’lere atıfta bulunmak gerekir. Sıra C# uygalaması yazarak thread’lerden söz etmeye geldiğinde ortada bir tek uygulamanın olduğunu gören okurun kafası karışmaktadır.

Event Kavramını Anlatırken Aldığım Birkaç Not

En başta Windows’un “mesajlar” ile işlem yapan bir işletim sistemi olduğunu ve kullanıcının yaptığı işlemlere göre ilgili uygulamaya mesajlar gönderdiğini hatırla­mak gerekir. C# uygu­laması dahilinde gerçekleşen olayları, Windows’la ilgili olaylar ile karıştır­mamak gerekir. Kullanıcının klavye ve fare ile yaptığı işlemleri temsil eden mesajları Windows uygulamaya gönderir. C# uygulaması bu mesajları alıp delegate’ler aracılığı ile ilgili metotları işletir.

Olayların zor anlaşılmasının en önemli nedeni bizce şudur:

* C# ve .NET programcılığı konusunda yolun başında olan birisine forma yerleştirilen “button1” nesnesinin Click olayının nasıl kullanıldığı, Click olayını temsil eden metodun nasıl hazırlandığı anlatılır.

* Okurumuz veya programcı adayımız bunları okuduktan sonra kafasında olaylar ilk gördüğü şekliyle netleşir. Programcı adayı için artık olay demek Properties penceresinde Button veya başka bir sınıfın olaylarını listeleyip olayın adı üzerinde çift tıklayıp Visual Studio’nun metot hazırlaması ve bu metodun içine bir şeyler yazmasıdır.

*Programcı adayımız veya okurumuz Delegate kavramı hakkında henüz yeteri bilgiye sahip olmadan .NET Framework ile hazır olarak gelen bir delegate olan EventHandler’ı kullanmayı bir güzel öğrenir.

* Başka bir deyişle C# kitabı okuyanlar, C# ve .NET programcılığını öğrenmek üzere kursa gidenler event anahtar kelimesini hiç kullanmadan deneysel de olsa programlar yazarlar. Bu şartlarda programcı adayının için event kavramı diye sorunu henüz yoktur.

* Derken programcının önüne “event” anahtar kelimesini çıkarırız. Tabi event anahtar kelimesiyle ilgili olarak söylenenler eski öğrendikleriyle hiç alakalı değildir.

* Bu şartlarda event kavramı C# dilinin en zor anlaşılan konularından birisi olur çıkar.

Operatörleri Aşırı Yüklemeyle İlgili Notlarım

Konu ister operator overload işlemi olsun ister indeksleyici hazırlamak olsun, önce kavramsal bilgi vermeye çalışıyoruz. Örneğin  indeksleyicilerden söz etmeden önce dizi değişkenlerin elemanlarına nasıl erişildiğinden kısaca söz ettik. Bu sayede indeksleyicilerin ne işe yaradığını bilmeyenlere konunun ezbere anlatılıp okunmasının önüne geçmiş oluyoruz.

Konu hakkında biraz ön bilgi verildikten sonra anlatıma örnek verilerek yani kod üzerinde devam ediyoruz. Herhangi bir konuyu anlatırken verdiğimiz örneklerin hem kısa ve kolay hazırlanabilir olmasını hem de kolay anlaşılmasını gözetiyoruz. Örnek gerekirse, yerli yabancı bir çok kaynakta operator overload işlemi anlatılırken kompleks sayılarından yararlanma yoluna gidiliyor. Biz böyle örnek vermeyi tercih etmeyiz, ya okur kompleks sayıları bilmiyorsa deriz.

 

C# 3.0 ve Sonrası İle Gelen Enumerable Sınıfı

Elinizdeki LINQ kaynaklarında burada yapısının bir kısmı ekran görüntüsü olarak verilen Enumerable sınıfı üzerinde ayrıntılı bir şekilde durulmaysa, bilin ki okuduklarınızdan kafanızın karışması ihtimali yüksektir.

Statik Dizi Değişkenler!

Tesadüfen elime geçen ve bir öğretim üyesi tarafından hazırlanan PDF’de Array sınıfı tipindeki nesnelerden statik dizi diye söz edildiğini görünce bu kısa metni yazmak gerekti.

Hoca arkadaşın demek istediği, klasik şekilde tanımlanan dizi değişkenlerin eleman sayısının sonradan değiştirilemediğidir. Tabi bunu derken, nesneye yönelik programlama dillerinin anlamı yıllardır “sabit” olan statik kavramını kullanıyor. 

Madem konu açıldı biraz konuşalım: İster C#, ister Visual Basic isterse de Java dili kullanılsın, ArrayList gibi nesne hazırlandığında, nesne dahilinde eleman sayısı önceden belli olan yani “statik” bir dizi değişken hazırlanır. Bu ArrayList nesnesine kullanıcı tarafından fazla sayıda eleman eklenip başta belirtilen sayı aşıldığında geri planda yeni bir dizi değişken tanımlanır ve artık kapasitesi yeterli gelmeyen eski dizi değişkenin mevcut elemanları yeni dizi değişkene aktarılır. Bu işlem geri planda otomatik olarak yapıldığı için fazla meraklı olmayan programcılar ArrayList için dinamik dizi diyebilirler.

Yukarıda adlarını andığımız programlama dillerinde ArrayList sınıfı olmasaydı programcılar için gerektiğinde kapasitesi iki katına çıkarılan yeni bir dizi değişkeni tanımlayıp eski dizi değişkenin elemanlarını yenisine kopyalaması zor değildir. Tabi hazırda ArrayList veya List sınıfları dururken hiçbir programcı kendini yorup boş yere kendi koleksiyon sınıfını hazırlamaz.

WindowsFormsApplicationBase Sınıfı

C# projelerinde başlangıç formu olarak kullanılmak istenen sınıfın örneği Application sınıfının Run() metoduna parametre olarak verilmektedir. Bu işlem yani projenin başlangıç formunu hazırlama işlemi Main() metodunun bulunduğu Program.cs dosyasında yapılmaktadır.

static void Main()

{

  Application.EnableVisualStyles();
  Application.SetCompatibleTextRenderingDefault(false);
  Application.Run(new Form1());
}

Microsoft.VisualBasic.ApplicationServices’deki WindowsFormsApplicationBase sınıfından yararlanarak C# uygulamasının başlangıç ve açılış formuyla ilgili bazı işlemleri kolayca yapmak mümkündür. Daha çok Visual Basic programcılarının kullandığı bu sınıftan C# uygulaması dahilinde yararlanmak istiyorsanız Add Reference diyalog kutusundan yararlanıp Microsoft.VisualBasic adlı referansı Solution Explorer penceresinde listelemelisiniz.

Devamında kod satırlarının kısa olmasını sağlamak için using deyimiyle Microsoft.VisualBasic.ApplicationServices’deki sınıflardan yararlanmak istediğinizi belirtmeniz önerilir. Bu sınıf hakkında adım adım bilgi verebilmek için Program.cs dosyasında aşağıdaki gibi WindowsFormsApplicationBase sınıfının mirasçısı bir sınıf hazırladık.

“App_sinifi” adını verdiğimiz bu sınıf bu hali ile herhangi bir işleve sahip değildir. Daha önce herhangi bir C# kitabında bu sınıf hakkında bilgi verilmediği için değişken adı çalmaktan suçlanma ihtimali düşük olduğu için bu sınıfa argo bir isim vermeye gerek duymadık.

namespace WindowsFormsApplication1

{
 static class Program
  {
    static void Main()
     {
      Application.Run(new Form1());
     }
  }

 public class App_sinifi : WindowsFormsApplicationBase
  {
  }
}

WindowsFormsApplicationBase sınıfının mirasçısı bu sınıfın nasıl kullanıldığına örnek olması için ilk olarak OnCreateMainForm() metodunu override ettik. Bu metodun içinde,  projedeki ilk formun yani “Form1” sınıfının örneğini alıp WindowsFormsApplicationBase tipindeki nesnenin MainForm özelliğine aktardık.

public class App_sinifi: WindowsFormsApplicationBase 

  {
    protected override void OnCreateMainForm()
     {
        Form1 F1 = new Form1();
        this.MainForm = F1;
     }
 }

Bu şartlarda Main() metodu içinde bu sınıfın WindowsFormsApplicationBase mirasçısı sınıfının örneği alınıp bu sınıfın Run() metoduna parametre olarak verilirse “F1” nesnesi uygulamanın başlangıç formu olur. Aşağıda verilen haliyle Program.cs dosyası ile, Visual Studio tarafından hazırlanan hali işlev bakımından birbirinden farklı değildir. 

using Microsoft.VisualBasic.ApplicationServices;

using System.Windows.Forms;
namespace WindowsFormsApplication1
{
    static class Program
    {
      static void Main(string[] parametre) 
        {
           App_sinifi baslangic;
           baslangic = new App_sinifi();
           baslangic.Run(parametre);
        }
    }

  public class App_sinifi: WindowsFormsApplicationBase

    {
      protected override voidOnCreateMainForm()
       {
          Form1 F1 = new Form1();
          this.MainForm = F1;
        }
    }
}

Hangi formun uygulamanın başlangıç formu olmasını istiyorsanız bu formun adını WindowsFormsApplicationBase sınıfının mirasçısı sınıfın MainForm özelliğine aktarmalısınız. Her ne kadar WindowsFormsApplicationBase sınıfının mirasçısı bu sınıfı Program.cs dosyası içinde hazırlamış olsak bile başka bir kod dosyasında kodlayabilirdik. Başlangıç formu olarak Visual Studio’nun projeye dahil ettiği ilk formu kullanmak istediğimiz için böyle bir düzenleme yaptık. Bu sınıfın override edilecek başka metotları ve kendisi için metot hazırlanabilinecek birkaç olayı olsa bile şimdilik bu kadarıyla yetindik.

Şimdi WindowsFormsApplicationBase sınıfının mirasçısı sınıftan yararlanıp mevcut bir formu Splash form olarak ekrana getireceğiz. Bu amaçla üzerinde çalıştığım projeye 2. bir form dahil ettik ve bu forma “splash_form” adını verdik. Ardından “Program.cs” dosyasındaki WindowsFormsApplicationBase sınıfının mirasçısı sınıfta OnCreateSplashScreen metodunu aşağıdaki gibi ezdik(override).

using Microsoft.VisualBasic.ApplicationServices;

namespace WindowsFormsApplication1
{
    static class Program
    {
      static void Main(string[] parametre)
        {
            App_sinifi baslangic;
            baslangic = new App_sinifi();
            baslangic.Run(parametre);
        }
    }

  public class App_sinifi: WindowsFormsApplicationBase

    {
        protected override voidOnCreateMainForm()
        {
            Form1 F1 = new Form1();
            this.MainForm = F1;
        }

        protected override void OnCreateSplashScreen()

       {
           splash_form f_splash = new  splash_form();
           this.SplashScreen = f_splash;
        }
    }
}

Bu hazırlıktan sonra proje çalıştırılırsa öncelikle adı WindowsFormsApplicationBase sınıfının mirasçısı sınıfın SplashScreen özelliğine aktarılan form ekrana getirilir. Bu form ekranda kısa bir süre durduktan sonra adı MainForm özelliğine aktarılan form ekrana gelir.

Şimdi ise WindowsFormsApplicationBase sınıfı kaynaklı OnRun() metodunu override edeceğiz. Bu amaçla yukarıda verilen sınıfı aşağıdaki gibi düzenledik. Bu şartlarda bu sınıfın örneği alınıp Run() metodu işletildiğinde önce OnRun, ardından OnCreateMainForm metodu işletilir.

public class App_sinifi: WindowsFormsApplicationBase

   {
       protected override void OnCreateMainForm()
        {
           Form1 F1 = new Form1();
           this.MainForm = F1;
        }
       protected override void OnCreateSplashScreen()
        {
          splash_form f_splash = new splash_form();
          this.SplashScreen = f_splash;
        }
       protected override void OnRun()
        {
           base.OnRun();
        }
   }

Bu şartlarda OnRun metodunun varlığı ile yokluğu birdir. Çünkü bu metodun orijinali zaten böyledir. Şimdi konu üzerinde düşünmenizi sağlamak için bu metoda bir satır ekleyeceğiz.

public class App_sinifi: WindowsFormsApplicationBase

  {
    protected override void OnCreateMainForm()
      {
         Form1 F1 = new Form1();
         this.MainForm = F1;
      }

     protected override void OnCreateSplashScreen()

       {
         splash_form f_splash = new splash_form();
         this.SplashScreen = f_splash;
       }

      protected override void OnRun()

       {
          base.OnRun();
          MessageBox.Show("Uygulama çalışmaya başladı");
       }
 }

OnRun() metodunu bu şekilde değiştirip proje çalıştırılırsa doğal olarak base.OnRun() satırı sayesinde uygulama başlatılır. Tabii sıranın MessageBox sınıfının kullanıldığı satıra gelmesi için uygulamanın çalışmasının sona ermesi gerekir. Tahmin edeceğiniz gibi bu metottaki “base.OnRun()” satırı silinirse uygulama çalışmaz.

WindowsFormsApplicationBase sınıfı kaynaklı OnRun() metodu uygulama çalışmaya başladıktan sonra işletilmektedir. Bu sınıfın ayrıca OnStartUp adında bir metodu var. Kendi hazırladığım sınıfta bu metodu aşağıdaki gibi Override ettik.

public class App_sinifi: WindowsFormsApplicationBase
 {

   protected override void OnCreateMainForm()
    {
      Form1 F1 = new Form1();
      this.MainForm = F1;
    }

   protected override void OnCreateSplashScreen()

     {
        splash_form f_splash = new splash_form();
        this.SplashScreen = f_splash;
      }
     protected override void OnRun()
      {
         MessageBox.Show("Uygulama çalışmaya başladı");
         base.OnRun();
       }
     protected override bool OnStartup(StartupEventArgs eventArgs)
      {
        MessageBox.Show("Uygulama çalışmaya başlayacak");
        return base.OnStartup(eventArgs);
       }
   }

Bu şartlarda uygulama çalıştırılırsa önce OnStartup, ardından OnRun() metodu işletilir. OnRun() metodundan sonra sıra OnCreateMainForm() metoduna gelir. OnCreateMainForm metodundan sonra sıra başlangıç formunun Load olayını temsil eden metoda gelmektedir.